• مقدمه
  • آموزش افراد در زمینه شغل و حرفه ای که در آن فعالیت می نمایند از روزگاران کهن مورد نظر همه انسانها بوده می باشد. هر فردی که در کره خاکی در حال زیستن می باشد نیازمند یادگیری مسائلی می باشد که پیرامون او قرار دارد . آموزش چگونه زیستن , برخورد اجتماعی و سایر موارد .

    نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

    شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

    در گذشته , آموزش آغاز در خانواده ها و توسط مادر و پدر صورت می پذیرفت رفته رفته با گسترش یکجا نشینی و تشکیل اجتماعات کوچک روستائی آموزش بیشتر در معابد انجام می گردید و بعدها مکتب خانه ها نیز به مکانهای آموزشی اضافه شدند. با گذشت زمان و گسترش اجتماعات بشری انسانها برای آموزش و پرورش فرزندان خود اقدام به تاسیس مدرسه نمودند. در واقع در این دوران یک نظام آموزشی نیز تدوین و طراحی گردید که بر اساس آن مدارس فعالیتهای خود را در جهت آموزش و پرورش انسانها آغاز نمودند. انسانها پس از اینکه شکل و نظام خاصی را به نظام آموزشی کشورهای خود دادند. یعنی ابتدائی راهنمائی , متوسطه و آموزش عالی , به یکی دیگر از نیازهای آموزشی نیز پی بردند. این نیاز آموزشی پس از وارد شدن فرد به بازار کار نمایان گردید. یعنی فرد پس از طی دوره های ابتدائی , راهنمائی , متوسطه و آموزش عالی وقتی به شغل و یا کاری مشغول می گردید. یکسری نواقصی از نوع تخصصی در خود احساس می نمود که بایستی برای رفع آن نواقص کوشش می نمود. هر فردی برای رفع این نواقص به انجام کارها و یا آزمایشهایی می پرداخت که ممکن بود یک زمان طولانی با هزینه زیاد صرف این موضوع گردد. به همین مقصود در این خصوص سازمانها به پیش بینی این موضوع پرداخته و در جهت رفع این نواقص برآمدند و با طرح آموزش ضمن خدمت تا حدود بسیار زیادی به هدف خود رسیدند. در این مقاله بطور کامل در خصوص آموزش ضمن خدمت در سازمانها پرداخته خواهد گردید.

    • آموزش

    کلمه training را در فارسی به معنای پرورش , تربیت , ورزش و مشق , کارآموزی و کلمه train را به معنای تربیت کردن , ورزش دادن , مشق دادن , تعلیم دادن و همچنین با مشق و تمرین عادت کردن , ترجمه کرده اند اما در انگلیسی کلمه training را اقدام شخص مربی trainer روی کارآموز trainee و همچنین مراحل و یا تجربه آموزش دیدن را می نامند. نا گفته نماند که در زبان انگلیسی کلمه trainبه معنی یک سلسله از چیزهای منظم و متوالی می باشد قطار و غیره که این معنی هم در ارتباط با آموزش مهم و قابل توجه می باشد.

    آموزش کارکنان را بطور کلی می توان چنین تعریف نمود: کمک و مساعدت به فرد به مقصود موثر و مفید ساختن او در انجام وظایف جاری و آتی . این اقدام با در نظر داشتن احتیاجات و از طریق ایجاد و پرورش عادات فکری , نحوه اقدام , طرز تلقی و مهارتهای مطلوب در کارمند و دادن اطلاعات و معلومات مورد نظر به او انجام می گیرد.

    • آموزش چیست؟

    هر نوع اقدامی موجب تغییر در رفتار می گردد.

    تغییر رفتار بر پایه شناخت و انگیزه انجام می شود.

    آموزش بوسیله تعامل انجام می شود.

    این تعامل بین شاگرد و معلم انجام می شود . این تعامل حاصلش یادگیری می باشد.

    • تئوری یا نظریه های مختلف آموزشی

    ـ در زمینه اموزش و تعلیم افراد برای انجام کار و حرفه ای خاص سه نظریه اصلی هست:

    ۱) نظریه آزمایش و خطا :

    این نظریه به نظریه شنا کن و یا غرق شو معروف می باشد.

    اساس این نظریه آموزشی , دانش و تجربه از طریق بجای آوردن کارها می باشد.

    آموزش از طریق آزمایش و خطا با کندی و اتلاف وقت و صرف هزینه همراه خواهد بود که به مصلحت سازمان نمی باشد.

    ۲) نظریه استاد شاگردی :

    اساس این نظریه اندوختن تجربه و مهارت از طریق بجای آوردن کار با کمک و راهنمائی یک استاد و متخصص می باشد.

    تفاوت آن با نظریه آزمایش و خطا در این می باشد که وجود تأثیر استاد راهنما در امر آموزش الزامی می باشد.

    ۳) نظریه علمی و منطقی :

    اساس آموزش در این نظریه بر سه اصل استوار می باشد:

    – برنامه آموزشی بر اساس نیازهای واقعی و دقیقا” شناخته شده افراد که با در نظر داشتن خصوصیات شغل مود نظر تهیه و تنظیم می گردد.

    – در اجرای آموزش از بهترین و مناسب ترین روشها و وسائل بهره گیری می گردد.

    – آموزش بایستی براساس یک طرح و برنامه از پیش تعیین شده به مرحله اجرا در آید.

     

    • آیا مفهوم آموزش و یاد گیری یکی می باشد؟

    متخصصین علم تعلیم و تربیت , معتقد هساند که آموزش مساوی با یادگیری نمی باشد و دو مفهوم آموزش و یادگیری را یکی نمی دانند . بلکه هر کدام را جریانی جدای یکدیگر هستند . پس بهتر می باشد آغاز ببینیم یادگیری چیست و ماچگونه یاد می گیریم. اگر به خاطرات تحصیلی خود در گذشته باز گردیم می بینیم بعضی از مطالب درسی به خوبی در ذهنمان مانده می باشد. اما این مسئله در مورد همه مطالب درسی صدق نمی کند و با وجودی که همه مطالب به ما آموزش داده شده می باشد اما ما همه آنها را یاد نگرفته ایم.

    به بیانی دیگر آموزش همیشه منجر به یادگیری نشده می باشد.

    برای روشن شدن مطلب بهتر می باشد ببینیم در ان لحظاتی که آموزش سبب یادگیری ما شده می باشد چه جریانی رخ داده می باشد . یعنی ما چگونه یاد گرفتیم. مسلما” عوامل متعددی در این امر دخالت داشته اند که بطور اختصار به آن تصریح می گردد:

    ۱) نیاز به داشتن

    ۲) انگیزه

    ۳) طرح سوال یا مسئله

    ۴) علاقمندی و کنجکاوی برای حل مسئله

    ۵) صرف وقت و زمان برای مطالعه راه حلهای مختلف

    ۶) یافتن پاسخ و یا حل مسئله و مشکل

    ۷) احساس رضایت از برطرف شدن نیاز اولیه

    اگر به این عوامل توجه کنید متوجه می شوید که یک موضوع در همه آنها اساسی و مشترک می باشد و آن این می باشد که : (( یادگیری امری می باشد فردی که در آن بشر هم یگانه هدف می باشد و هم یگانه وسیله)) به بیانی دیگر تا خود فرد با موضوع در گیر نشود یادگیری صورت نمی گیرد.

    نکته دیگری که از مطالعه این عوامل به چشم می خورد وجود یک نوع تاثیر و تاثر متقابل بین فرد و محیط (دیگران …) می باشد که حاصل آن نوعی تغییر و رشد را سبب می گردد. یعنی بشر با طی مسیر یادگیری دستخوش تغییراتی در تفکر , اقدام و توجه خود می گردد و همه ما در بدو تولد برای تمام مطالبی که جهت ادامه حیات خود یادگرفته ایم چنین مسیری را پیموده ایم .

    متخصصین یادگیری را چنین تعریف کرده اند:

    یادگیری عبارتست از تغییرات نسبتا” پایدار و همیشگی در فرد که در اثر تجربه بدست می آید.

    • سازمان و آموزش ضمن خدمت

    برخلاف مفاهیم نادرستی که در میراث فرهنگی بعضی کشورها درمورد سازمانها بعنوان واحدی برای انجام کار تلقی می گردد هر سازمان یک سیستم اجتماعی می باشد که بعنوان وسیله ای برای کمک به مردم به مقصود ارضاء نیازهایشان می باشد. پس هرسازمان علاوه بر هدف تعیین شده دارای هدف دیگری به نام بهبود منابع سازمانی نیز می باشد. یکی از منابع سازمانی , نیروی کار آن سازمان می باشد. که برای بهبود این نیروی کار یکی از راهها , آموزش ضمن خدمت می باشد.

    ▪ اصول آموزش ضمن خدمت:

    برای تهیه و تنظیم برنامه های آموزشی بایستی نکاتی را در نظر داشت. در غیر اینصورت برنامه آموزشی نمی تواند تائیر مورد نظر را داشته باشد.

    ـ تعدادی از این نکات عبارتند از :

    ۱) افراد متفاوتند:

    افراد آدمی از جنبه های مختلف رفتار و شرایط جسمانی با یکدیگر تفاوتهایی دارند. گاهی تفاوت آنها در عواملی مثل میزان فعالیت , توانائی یادگیری و …. چنان زیاد می باشد که فاصله بین حداقل و حداکثر , بسیار زیاد می باشد. آشکارترین تفاوتهای موجود بین رفتار آدمی , در خصوصیات بدنی آنها مثل قد , وزن , رنگ پوست و چهره دیده می گردد. اما تفاوت آنها در رفتار دیرترآشکار می گردد.

    پس در برنامه های اموزشی که تعدادی شرکت کننده دور هم جمع می شوند و مثل اینکه مطالب و مواد نسبتا” یکسانی برای کلیه آنها مطرح می گردد , بایستی مدرسین به منحصر به فرد بودن انسانها توجه داشته باشند و کوشش کنند ضمن ارائه گروهی مطالب به اختلافات فردی نیز توجه داشته باشند تا مطالب با نیاز ها و ویژگیها خاص هر یک از شرکت کنندگان منطبق باشد.

    ۲) انگیزش شرکت کنندگان :

    چنانچه نیازمندیهای آموزشی صحیحا” تشخیص داده شوند و بهترین برنامه آموزشی تدوین گرددو از شایسته ترین مدرسین نیز بهره گیری گردد اما در شرکت کننده علاقه وجود نداشته باشد , آموزش با موفقیت همراه نخواهد بود. پس یکی از اولین قدمهایی که در راه آموزش موثر , می بایستی برداشته گردد ایجاد این رغبت و علاقه یا به بیانی دیگر انگیزه در بین شرکت کنندگان می باشد. آموزش بینندگان می بایستی به آموزش و اثر و اعتبار و لزوم آن اعتقاد داشته باشند , متقاعد شده باشند که آموزش می تواند بنحوی به آنان کمک کند تا اطلاعات مهم و لازمی را کسب کنند.

    بعنوان مثال احساس کنند که در نتیجه آموزش می توانند به مشاغل بهتر و بالاتر ارتقاء یابند.

    ۳) شرکت فعالانه شرکت کنندگان در امر آموزش:

    برنامه های آموزشی حتی الامکان چنان تنظیم و اجراء گردد که شرکت کنندگان طی دوره آموزش دارای تأثیر و سهم فعال و موثری باشد. برنامه هایی که در آنها مدرسین تنها به سخنرانی می پردازند و شرکت کنندگان دارای تأثیر فعالی نیستند عموما” از اثر چندانی برخوردار نمی باشند.

    دخالت دادن مستقیم و یا غیر مستقیم شرکت کنندگان در آموزش به صورت شرکت در مباحث با ایفای نقشی خاص نه تنها موجب رضایت و انگیزش آنان می گردد بلکه به کارائی و تاثیر برنامه های آموزشی نیز می افزاید.

    ۴) انتخاب شرکت کنندگان:

    با در نظر داشتن اینکه هر دوره اموزشی مطابق با هدف خاصی تهیه و تدوین می گردد , خواه ناخواه عده محدودی از افراد با یک سری خصوصیات مانند تجربه , سن , تحصیلات و تخصصها می توانند در دوره آموزشی شرکت کنند. لذا شرایط ذیل در مورد افراد رعایت گردد

    از قبیل :

    الف) تجانس تحصیلی

    ب ) تجانس تجربی

    ج) دوره های آموزشی طی شده

    ۵) مدرسین:

    در ارتباط با هدف هر دوره آموزشی روشهای اجرائی خاصی ارائه گردیده می باشد از این رو لازم می باشد مدرسین صرفنظر از درجه , تخصص و صلاحیت قبلا ” با موارد زیر آشنائی پیدا کنند:

    الف ) هدف دوره

    ب) روشهای آموزشی

    شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

    ج) تحصیلات و تجربه شرکت کنندگان

    د) نحوه ارزشیابی

    ۶) مواردیکه در برنامه ریزی کلی در سطح سازمانها بایستی مورد توجه قرار گیرد:

    الف) آگاهی از خط مشی ها و سیستهای کلی دولت

    ب) تعیین هدفهای آموزشی در ارتباط با خط مشی ها ی تعیین شده

    ج) تعین خط مشی ها و اولویتها ی برنامه های آموزشی

    د) تعیین نیازهای آموزشی وزارتخانه ها و سازمانهای دولتی :

    ۱) شناخت کمی و کیفی جامعه مستخدمین دولت

    ۲) شناخت انواع مشاغل

    ه ) مطالعه و شناخت امکانات آموزشی در سراسر کشور:

    ۱) واحدهای آموزشی وزارتخانه ها

    ۲) موسسات آموزشی دانشگاهی و حرفه ای

    ۳) شناخت مربیان و متخصصین فن

    ۴) شناخت نیروهای آموزشی که بتواند از جائی به جای دیگر منتقل گردد

    و) تامین نیازهای آموزشی :

    ۱) تعیین اولویتهای آموزشی با در نظر داشتن امکانات آموزشی و خط مشی های کلی

    ۲) جابجائی امکانات آموزشی از بخشی به بخش دیگر با در نظر داشتن اولویتها

    ۳) تجهیز و تقویت وایجاد امکانات آموزشی مورد نیاز

    ۴) تهیه محتوای برنامه آموزشی

    ۵) اجرای برنامه های آموزشی


    پاسخ دهید